'Ngân hàng nên dừng cuộc chơi vàng'

Ngày 9/7 vừa qua đặt dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến dẹp loạn thị trường vàng. Cả trăm tấn vàng huy động từ dân cư trước đây đã được bóc tách hoàn toàn khỏi hệ thống, chấm dứt nghiệp vụ vay mượn đầy rủi ro đeo đẳng cả thập kỷ qua. Một khi các ngân hàng không được huy động rồi cho vay bằng vàng, họ cũng không còn cơ hội "múa tay trong bị", dùng vàng vay mượn để kinh doanh, lướt sóng kiếm lời. 

Ngân hàng Nhà nước cũng nhiều lần kỳ vọng thị trường sẽ yên ổn hơn khi các ngân hàng tất toán hoàn toàn trạng thái huy động, cho vay vàng. Vì thế mà hạn tất toán 30/6 dù bị du di tới hơn một tuần sau mới hoàn tất, vẫn là niềm vui khôn xiết với nhà điều hành.

Hai tuần đã trôi qua kể từ mốc quan trọng đó, nhu cầu mua bán thực tế trên thị trường không lớn, nhưng vàng đấu thầu tung ra bao nhiêu đều được ngân hàng và doanh nghiệp mua hết bấy nhiêu, chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới vẫn chưa thu hẹp đáng kể. Và chỉ một tuần Ngân hàng Nhà nước giãn tiến độ đấu thầu, khoảng chênh ấy lại nới rộng. Các đầu mối kinh doanh lý giải nhu cầu không quá lớn nhưng vì nguồn cung phập phù, phải đẩy giá bán lên cao hơn nữa so với thế giới để dự phòng an toàn cho mình. Giờ muốn có vàng để bán cho dân, họ chỉ trông chờ vào cửa chính thức duy nhất là các phiên đấu thầu.

Tất nhiên không phải ai cũng tin vào lời biện bạch đó. Bởi trước đây tiếng là có quyền nhập khẩu, họ chỉ được phép nhập mỗi khi thị trường quá căng thẳng và mỗi năm cũng chỉ được cấp quota vài tấn. Còn hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang đấu thầu hằng tuần, mỗi phiên ít cũng một tấn. Nhưng những điều họ nói và làm cho thấy khả năng thao túng thị trường vẫn lớn cho dù Ngân hàng Nhà nước là người cầm chịch cuộc chơi. 

Với lợi thế về tài chính, sự trường vốn, các ngân hàng có thể bắt tay nhau tạo "sóng" trên thị trường vàng. Ảnh: Anh Quân.

Sau khi ngừng cho vay và huy động, 22 ngân hàng vẫn tiếp tục được phép kinh doanh vàng miếng cùng 16 doanh nghiệp. Cơ quan quản lý kỳ vọng sau khi xóa sổ các điểm mua bán tự phát, thị trường sẽ đi vào quy củ khi quyền kinh doanh được trao cho những đơn vị có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm quản trị rủi ro như ngân hàng.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính ngân hàng - cho rằng, khi thị trường còn lộn xộn, nhà điều hành cho phép các ngân hàng kinh doanh vàng là hợp lý nhưng sau khi đã tiến một bước xa như hiện nay, Ngân hàng Nhà nước nên sớm cân nhắc lại điều này.

"Về lâu dài, các ngân hàng thương mại nên trở về với chức năng truyền thống là huy động và cho vay nền kinh tế. Nếu có liên quan đến vàng chỉ là giữ hộ mà thôi", ông Hiếu đề nghị. Cũng theo vị chuyên gia này, ngân hàng có đặc quyền huy động vốn từ dân chúng thì đáng lý phải dùng vốn đó cho vay với nền kinh tế để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, thay vì đem đi đầu tư sinh lời.

"Bài học dùng vốn cho vay đầu tư bất động sản còn đó và có thể lặp lại với hoạt động kinh doanh vàng nếu thiếu kiểm soát", ông nói. 

Ông Lê Xuân Nghĩa - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh doanh không nêu rõ quản điểm ủng hộ hay phản đối, chỉ thông tin nhiều nước trên thế giới không cho phép ngân hàng thương mại kinh doanh vàng.

"Nếu cần, họ có ngân hàng vàng riêng, vì vàng là loại kinh doanh mạo hiểm, nếu để ngân hàng thương mại thực hiện, có thể dẫn đến sự dịch chuyển vốn từ khu vực tín dụng sang khu vực vàng. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến lòng tin của người gửi tiền", ông Nghĩa phân tích về những hệ lụy khi ngân hàng thương mại "chơi" vàng.

Đồng quan điểm này, ông Trần Thanh Hải - Giám đốc Công ty Vàng Việt Nam - cũng cho rằng Ngân hàng Nhà nước nên "phát huy sức tiến công" của những kết quả đạt được vừa qua để hạn chế hoặc kiểm soát hoạt động kinh doanh vàng của các ngân hàng thương mại.

Theo giới chuyên gia, họ vẫn nhìn thấy khả năng đầu cơ, tạo sóng trên thị trường vàng với sự tham dự của các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng là những đối tượng có lượng vốn lớn và dài hơi nên có thể chi phối tới thị trường. Chưa kể, họ còn có lợi thế về kinh nghiệm nên theo lãnh đạo một doanh nghiệp vàng, khi đi kinh doanh, họ chắc chắn sẽ thắng và kiếm lời dễ dàng. "Vì mục tiêu lợi nhuận, chẳng khó để các ngân hàng có thể tạo những cơn sốt mua vàng đấu thầu rồi sau đó ém lại", vị lãnh đạo này phân tích.

Trên thực tế, trong tính toán của mình, Ngân hàng Nhà nước đã thiết lập "chiếc van" chặn việc đầu cơ khi yêu cầu trạng thái vàng cuối ngày của các tổ chức tín dụng không được vượt quá 2% so với vốn tự có và không được duy trì trạng thái âm. 

Vốn tự có của hơn 22 ngân hàng được cấp phép kinh doanh vàng miếng hiện nay ước khoảng 132.000 tỷ nếu tính bình quân mỗi nhà băng có 6.000 tỷ đồng. Như vậy, cuối ngày, các nhà băng được "găm" tối đa 2%, khoảng 2.640 tỷ (tương đương gần 70.000 lượng vàng nếu lấy giá tạm tính 38 triệu mỗi lượng).

Nhiều ý kiến cho rằng với 70.000 lượng này, các ngân hàng vẫn có thể "làm được nhiều chuyện". "Về nguyên tắc, 2% so với vốn tự có thì khá nhỏ, không đủ đầu cơ. Tuy nhiên, nếu các ngân hàng đồng loạt bắt tay nhau, cùng găm trạng thái 2% không bán ra, sẽ ảnh hưởng đến giá vàng", tổng giám đốc một doanh nghiệp vàng phân tích.

Thanh Thanh Lan

View the Original article